Rời xa những ồn ào của phố thị và những màn hình điện tử khô khan, chúng tôi tìm đến Phủ Quỳ Edupark vào một ngày nắng đẹp, khi những đoàn xe chở đầy tiếng cười học trò vừa chạm ngõ thung lũng. Giữa không gian rộng lớn của hệ sinh thái giáo dục trải nghiệm này, điều đầu tiên khiến người ta phải lặng người lại không phải là sự kỳ vĩ của thiên nhiên, mà là mùi thơm dịu nhẹ của mái lá, cốt tre già từ những nếp nhà mộc mạc đang che chở cho một “làng nghề thu nhỏ”.
Tại đây, chúng tôi chọn đóng vai một người quan sát lặng lẽ, cầm máy ảnh theo chân những “nghệ nhân nhí” trong hành trình đi tìm lại bản sắc Việt. Không có bảng đen hay phấn trắng, chỉ có những đôi bàn tay lấm lem đất gốm, những ánh mắt xoe tròn bên bức tranh Đông Hồ và một không gian kiến trúc tre trúc thuần khiết – nơi di sản không còn nằm trong bảo tàng mà đang thực sự hồi sinh trong từng nhịp thở của trẻ thơ.
Phủ Quỳ Edupark: Khi 30ha thung lũng trở thành “giáo cụ trực quan” khổng lồ
Bước chân qua cánh cổng Phủ Quỳ Edupark, cảm giác đầu tiên không phải là sự gò bó của một khu học xá, mà là sự tự do của một “đại học lộ thiên” rộng tới 30ha. Tại đây, các bé được giáo dục trải nghiệm không nằm trên những trang giấy trắng; mà hiện hữu trong từng nhịp thở của thung lũng hoa, trong tiếng thác nước 7 tầng đổ xuống đại ngàn và trong cả những bước chạy mải miết của lũ trẻ trên quảng trường lộng gió.
Nơi đây thực sự là một nông trại giáo dục quy mô, nơi mọi lý thuyết đều được chuyển hóa thành thực tiễn sinh động.
Dưới ống kính của chúng tôi, những đoàn học sinh nối đuôi nhau bắt đầu ngày mới bằng các “trạm sạc năng lượng” đầy sôi động. Không gian mở ra với những thái cực trải nghiệm liên hồi: từ khu Sasuke đầy thử thách, những đường trượt Zipline xé gió đòi hỏi lòng can đảm, cho đến những bài học kỹ năng sống thực tế khi các em hóa thân thành những “chiến sĩ lính cứu hỏa” nhí xông xáo.
Tiếng cười reo phá tan bầu không khí tĩnh mịch của thung lũng khi đám trẻ ùa vào các trò chơi dân gian như bịt mắt bắt vịt trên cỏ – một sự va chạm hồn nhiên giữa trẻ thơ và thiên nhiên mà những đô thị sầm uất khó lòng có được. Thiên nhiên ở đây không còn là phông nền tĩnh lặng; nó trở thành một người thầy trực quan, dạy cho các em về sự bền bỉ và gắn kết không khoảng cách với môi trường xanh. Đây chính là giá trị cốt lõi của một khu du lịch sinh thái kết hợp giáo dục bền vững.
Nhưng nếu chỉ có những thanh âm náo nhiệt ấy, Phủ Quỳ có lẽ cũng chỉ giống như bao khu vui chơi khác. Sức hút thực sự khiến người ta phải chậm lại, lại nằm ở một ngã rẽ khác – nơi tiếng kẽo kẹt của nhà tre mái lá bắt đầu lên tiếng, mở ra một hành trình trải nghiệm giáo dục sáng tạo đầy sâu sắc.
Khoảng lặng di sản giữa lòng thung lũng – nơi thời gian ngừng lại dưới những mái nhà tre
Rẽ khỏi những lối đi còn vang tiếng cười nói, không gian đột ngột chuyển trạng thái khi bước vào phân khu giáo dục truyền thống. Ở đây không có những khối bê tông, chỉ là những nếp nhà tre mái lá mộc mạc nằm khiêm nhường giữa thung lũng Phủ Quỳ. Ánh sáng được lọc qua khe nứa, gió lùa nhẹ qua mái lá khô, mang theo mùi thơm rất riêng của tre già và đất ẩm. Một khoảng lặng tự nhiên hình thành, đủ để người lớn vô thức hạ giọng, còn trẻ nhỏ thì chậm bước, như thể vừa chạm vào một không gian tre Việt quen thuộc mà lâu rồi chưa gọi tên.
Trong không gian tĩnh tại ấy, kiến trúc tre không đứng ra dẫn dắt, mà lùi lại làm nền cho di sản tự cất lời. Những ngôi nhà tre do Tre Trúc Ngọc Dương trực tiếp thi công không mang dáng dấp của một khu trưng bày cứng nhắc, mà hiện hữu như một “làng nghề đang thở”. Tranh Đông Hồ, khung dệt, đất gốm hiện diện tự nhiên dưới mái tre mộc mạc, nơi vật liệu bản địa và nghề truyền thống gặp nhau trong cùng một nhịp không gian của một nông trại giáo dục đúng nghĩa, không cần lời giới thiệu dài dòng.
Chính dưới những mái nhà tre ấy, không còn là khái niệm cần ghi nhớ trong sách vở. Trẻ em được chạm, được quan sát và tự mình kết nối thông qua các hoạt động trải nghiệm sáng tạo đầy cảm hứng. Tre không phô trương vai trò, nhưng lại giữ nhịp cho toàn bộ hành trình trải nghiệm giáo dục: làm chậm bước chân, giữ trọn cảm xúc và mở ra một sân khấu vừa đủ để văn hóa Việt tiếp tục được kể lại. Ở đó, những đôi tay nhỏ bắt đầu lấm lem bùn đất, và hành trình tìm về bản sắc dân tộc bắt đầu khẽ khàng bắt đầu – rất thật, rất gần.
Xem thêm: Kiến trúc nhà tranh xưa – Khi vẻ đẹp bình dị trở thành một nền triết lý sống
Từ những đôi bàn tay lấm lem đến hành trình hồi sinh di sản
Dưới bóng mát của những mái tre, không gian làng nghề bỗng trở nên sống động bởi những âm thanh rất thật. Tại trạm gốm, khối đất sét Bát Tràng được nhào nặn liên hồi, còn ở dãy nhà bên, tiếng khung cửi lách cách hòa cùng tiếng reo khẽ khi một mảng màu tranh Đông Hồ vừa hiện hình. Ở đây, các “nghệ nhân nhí” không đứng ngoài quan sát. Các em cúi người, xắn tay áo, chạm thẳng vào đất, vào màu – để nghề truyền thống hiện ra bằng xúc giác, bằng mồ hôi và cả sự háo hức rất trẻ thơ.
Sự trải nghiệm không dừng lại ở nghệ thuật tạo hình. Dưới một nếp mái lá khác, những đứa trẻ lại cùng nhau xúm xít học cách làm bánh trôi. Những đôi bàn tay vốn quen cầm bút hay phím bấm, nay lóng ngóng học cách xoay tròn từng viên bột trắng ngần. Đây là lúc trẻ học về sự khéo léo và giá trị của ẩm thực truyền thống – những thức quà vốn dĩ quen thuộc nay bỗng trở nên ý nghĩa hơn khi được tạo ra từ chính công sức của mình.
Giữa một hệ sinh thái giáo dục trải nghiệm đầy ắp hoạt động vận động, những không gian tre trúc mộc mạc đã làm tốt vai trò “giữ nhịp” cho toàn bộ trải nghiệm. Các em chủ động ngồi bệt xuống sàn tre, kiên nhẫn thử – sai – làm lại với từng sợi lạt, từng nét in còn lem màu. Khi buổi trải nghiệm khép lại, mỗi món đồ nhỏ mang về là dấu vết của một ngày lao động thật sự. Ở đó, di sản không còn là khái niệm xa xôi, mà đã được chính các em tham gia kiến tạo và nâng niu.
Có thể bạn quan tâm : [Làng tranh dân gian Đông Hồ – Nét đẹp truyền thống trong không gian Tết Nguyên đán]
Khi trẻ mang văn hóa Việt theo trong từng bước chân
Khi những đoàn xe bắt đầu chuyển bánh rời thung lũng Phủ Quỳ, thứ nặng nhất trong hành trang của các em không nằm ở trọng lượng. Đó là những trải nghiệm đã được ghi nhớ bằng cảm giác: viên bánh trôi tự tay xoay tròn, bức tranh Đông Hồ còn vương mùi màu in, hay khối gốm nhỏ chưa kịp khô hẳn được nâng niu mang về. Những giá trị văn hóa từng nằm yên trên trang sách nay theo chân trẻ về nhà, trở thành những câu chuyện rôm rả bên mâm cơm tối.
Không gian trải nghiệm rồi sẽ khép lại, nhưng ký ức thì ở lại. Sự phối hợp giữa hệ sinh thái thiên nhiên rộng lớn và những ngôi nhà tre mộc mạc mang do Tre Trúc Ngọc Dương thi công đã tạo nên một môi trường đủ ‘thật’ để trẻ chạm vào văn hóa bằng chính trải nghiệm của mình. Ở đó, kiến trúc không đứng ngoài vai trò giáo dục, mà lặng lẽ trở thành một phần của di sản – nâng đỡ, dẫn dắt và gieo vào thế hệ tương lai một sợi dây kết nối bền bỉ với cội nguồn.
Bản quyền bài viết thuộc về Tre Trúc Ngọc Dương. Đơn vị chuyên thi công nhà tre mái lá và kiến trúc tre chuyên nghiệp.
CÔNG TY TNHH KIẾN TRÚC XÂY DỰNG VÀ NỘI THẤT NGỌC DƯƠNG
Địa chỉ: Vân Lũng – An Khánh – Hoài Đức – Hà Nội
Điện thoại: 0973.403.629 – 0902132619
Email : Tretrucngocduong@gmail.com
Website: https://tretrucngocduong.com